Sivil savunmada bu sesleri bilmek hayati önem taşıyor

Afet, acil durum, savaş ve çeşitli tehditler sırasında halkın önceden uyarılması amacıyla kullanılan ikaz ve alarm sirenleri, sivil savunmanın en önemli unsurları arasında yer alıyor. Sirenlerin hangi tehlikeyi haber verdiğini bilmek, vatandaşların doğru zamanda doğru tedbiri alabilmesi açısından büyük önem taşıyor.

AFAD’ın bilgilendirmelerine göre ikaz ve alarm sistemleri, olası tehlikelerde can ve mal kaybını en aza indirmek amacıyla halkın önceden uyarılmasını ve gerekli korunma tedbirlerinin alınmasını sağlıyor.

Türkiye’de kullanılan temel ikaz ve alarm işaretleri, sirenin biçimine göre farklı anlamlar taşıyor. Üç dakika süren düz siren sesi “sarı ikaz” olarak adlandırılıyor ve hava saldırısı ihtimali bulunduğunu bildiriyor. Üç dakika boyunca yükselip alçalan dalgalı siren sesi ise “kırmızı alarm” anlamına geliyor ve hava saldırısı tehlikesine işaret ediyor.

Üç dakika süreyle kesik kesik çalan siren ise “siyah alarm” olarak kullanılıyor. Bu ikaz, radyoaktif serpinti veya kimyasal saldırı ihtimali bulunduğunu bildiriyor. Tehlikenin niteliğine ilişkin ayrıntılı bilginin radyo ve televizyon gibi resmi iletişim kanallarından takip edilmesi gerekiyor.

Tehlikenin sona erdiğini bildiren “beyaz ikaz” ise sirenle değil; radyo, televizyon, hoparlör ve megafon gibi araçlar aracılığıyla duyurulabiliyor. Yetkililerden “tehlike geçti” duyurusu gelmeden korunma tedbirlerinin terk edilmemesi önem taşıyor.

Siren duyulduğunda ne yapılmalı?

Siren sesinin duyulması halinde öncelikle paniğe kapılmadan resmi makamların açıklamalarının takip edilmesi gerekiyor. Tehdidin türüne bağlı olarak güvenli bir kapalı alana veya belirlenmiş sığınma yerine geçilmesi gerekebiliyor. AFAD, vatandaşlara ikaz ve alarm işaretlerini önceden öğrenmelerini, aile afet ve acil durum planı hazırlamalarını, afet ve acil durum çantalarını hazır bulundurmalarını ve özellikle nükleer serpinti ihtimaline karşı kullanılabilecek sığınma alanlarını önceden belirlemelerini öneriyor.

Sığınak bulunmayan durumlarda ise olayın türüne göre binanın penceresi az, duvarları daha kalın ve daha korunaklı bölümleri geçici sığınma alanı olarak değerlendirilebiliyor.

Her siren gerçek tehlike anlamına gelmeyebilir

Siren sistemleri zaman zaman test amacıyla da çalıştırılabiliyor. Örneğin AFAD’ın Edirne’de Eylül 2026’da gerçekleştirdiği sistem testinde, vatandaşlara önceden duyuru yapılmış ve çalacak sirenlerin herhangi bir afet veya acil durum anlamına gelmediği özellikle belirtilmişti. Bu nedenle siren duyulduğunda resmi AFAD ve valilik açıklamalarının takip edilmesi, teyitsiz sosyal medya paylaşımlarıyla hareket edilmemesi önem taşıyor.

Sivil savunmanın temel amaçlarından biri, olası saldırı ve afetlerde can ve mal kaybını mümkün olan en düşük seviyeye indirmek. Bu nedenle siren seslerini önceden tanımak ve ne yapılacağını bilmek, yalnızca olağanüstü dönemlerde değil, toplumun afet ve acil durumlara hazırlık kültürü açısından da önemli bir bilinç unsuru olarak öne çıkıyor.