Şahna Kümbeti yeniden yapılıyor ama

Sivas Belediye Başkanı Adem Uzun, 1906 yılında yıkılan Şahna Kümbeti’nin 120 yıl sonra Kümbet Mahallesi girişinde yeniden inşa edildiğini duyurdu. Tarihi bir değerin yeniden hatırlatılması olumlu karşılanabilecek bir adım olsa da projenin uygulanacağı nokta, trafik güvenliği, yolun daralması ve belediye kaynaklarının kullanımındaki öncelikler açısından soru işaretleri oluşturuyor.

Sivas Belediye Başkanı Adem Uzun, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 1231 yılında inşa edilen ve 1906 yılında yıkılan Şahna Kümbeti’nin yeniden yapılacağını açıkladı.

Uzun, “Aklın varsa başında, Şahna Kümbeti karşında” ifadelerini kullandığı açıklamasında yapının Kümbet Mahallesi girişinde aslına uygun şekilde yeniden inşa edildiğini belirterek projeyi Sivas’ın tarihine sahip çıkma çalışması olarak değerlendirdi.

Ancak projenin tarihi yönü kadar neden tam olarak bu noktaya yapıldığı ve şehir ulaşımına nasıl etki edeceği de tartışılması gereken bir konu.

Tarihi yaşatmak önemli, peki yol neden daraltılıyor?

Şahna Kümbeti’nin yeniden yapılmasına yönelik temel eleştirilerin başında seçilen alan geliyor.

Kent trafiğinin yoğun olduğu bir güzergâhta, yol ve kavşak alanının içerisine veya hemen yakınına büyük bir mimari yapı yerleştirilmesi, kullanılabilir yol alanının daralmasına neden olduğu yönündeki eleştirileri beraberinde getiriyor.

Sivas’ta son dönemde özellikle kavşak düzenlemeleri nedeniyle yolların daraltıldığı yönündeki vatandaş şikâyetleri gündeme gelirken, Şahna Kümbeti projesinin de benzer bir sonucu ortaya çıkarıp çıkarmayacağı önem taşıyor.

Tarihi bir yapıyı yeniden inşa etmek kadar o yapının bulunduğu noktada trafik akışını olumsuz etkilememesi de şehir planlamasının temel unsurlarından biri olmalı.

Sürücülerin görüş açısı dikkate alındı mı?

Projenin sorgulanması gereken bir başka yönü ise trafik güvenliği.

Kavşak ve yol bağlantılarının bulunduğu alanlarda sürücünün çevresini mümkün olduğunca geniş bir açıyla görebilmesi gerekiyor. Yeniden inşa edilen kümbetin yüksekliği, genişliği ve konumu nedeniyle özellikle kavşağa yaklaşan sürücülerin görüş alanında bir engel oluşturup oluşturmayacağı açıklığa kavuşturulmalı.

Belediyenin proje öncesinde trafik görüş mesafesi, kavşak güvenliği ve araç hareketleri konusunda teknik bir çalışma yapıp yapmadığı kamuoyuyla paylaşılırsa bu konudaki soru işaretleri de giderilebilir.

Tarihi proje ama Sivas’a ekonomik getirisi ne olacak?

Başkan Uzun, projenin şehrin tarihini ve “güven ve huzur sembolünü” geleceğe taşıyacağını ifade ediyor.

Ancak belediye yatırımlarında yalnızca sembolik değer değil, harcanan kamu kaynağının karşılığı da sorgulanmalı.

Şahna Kümbeti’nin yeniden yapılmasının Sivas’a turizm, ziyaretçi sayısı, ticaret veya kent ekonomisi açısından ne ölçüde katkı sağlayacağına ilişkin somut bir hedef henüz ortaya konulmuş değil.

Eğer proje turizm yatırımı olarak görülüyorsa kümbetin tek başına yeniden yapılması yeterli olmayabilir. Tanıtım, çevre düzenlemesi, ziyaretçi altyapısı ve turizm rotalarına dahil edilmesi gibi adımlar olmadan yapının ekonomik katkısının sınırlı kalma ihtimali bulunuyor.

Belediyenin önceliği bu mu olmalıydı?

Asıl tartışılması gereken noktalardan biri de yatırım önceliği.

Sivas’ta ulaşım, altyapı, otobüs durakları, yollar, otopark ve mahallelerin günlük ihtiyaçlarına ilişkin çözüm bekleyen çok sayıda konu bulunurken belediye bütçesinden tarihi bir yapının yeniden inşa edilmesine kaynak ayrılması doğal olarak “Şu anda Sivas’ın öncelikli ihtiyacı bu muydu?” sorusunu gündeme getiriyor.

Şahna Kümbeti’nin yeniden yapılmasının gereksiz bir harcama olup olmadığı konusunda sağlıklı değerlendirme yapılabilmesi için belediyenin projenin toplam maliyetini de kamuoyuyla paylaşması gerekiyor.

Kaça mal olacağı bilinmeyen bir yatırımın ekonomik açıdan doğru veya yanlış olduğunu kesin olarak söylemek mümkün değil. Ancak maliyet açıklanmadan yalnızca projenin sembolik değeri üzerinden değerlendirme yapılması da eksik kalıyor.

Tarihe sahip çıkarken şehircilik göz ardı edilmemeli

Şahna Kümbeti Sivas’ın geçmişinde önemli bir yere sahip olabilir ve kaybolmuş bir kültürel değerin yeniden hatırlatılması kent hafızası açısından anlam taşıyabilir.

Ancak tarihi mirasa sahip çıkmak ile modern bir şehirde güvenli ve işlevsel ulaşım alanları oluşturmak birbirinin alternatifi değil.

Bu nedenle tartışma “Kümbet yapılsın mı yapılmasın mı?” noktasından çok, “Nereye ve hangi şehircilik planıyla yapılmalıydı?” sorusu üzerinden yürütülmeli.

Başkan Adem Uzun’un duyurusunun ardından şimdi yanıt bekleyen sorular açık:

Projenin maliyeti ne kadar? Yol ne kadar daralacak? Kavşaktaki sürücü görüşü için trafik güvenliği analizi yapıldı mı? Bu nokta neden tercih edildi? Kümbetin Sivas turizmine sağlayacağı somut katkı için nasıl bir plan hazırlandı?

Bu soruların yanıtlanması, yaklaşık 120 yıl sonra yeniden yapılacak Şahna Kümbeti’nin yalnızca sembolik bir yapı mı kalacağını, yoksa şehre gerçek anlamda değer katan bir projeye mi dönüşeceğini gösterecek.

Bugün yapılan bu yapının belkide ileride kaldırılması mümkün olmayacak. Kavşaklara yapılan çeşitli süslemeler hem maliyet olarak hem gereklilik olarak sorgulanması gerekiyor.