AYM’den Evli Kadınların Nüfus Kaydı İçin Kritik Karar

Anayasa Mahkemesi, evlenen kadınların nüfus kaydının eşlerinin hanesine taşınmasını öngören düzenlemeye ilişkin yapılan başvuruyu karara bağladı. Yüksek Mahkeme, söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmederek iptal talebini oy çokluğuyla reddetti.

Karara konu düzenleme, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alıyor. Buna göre evlenen kadının nüfus kaydı eşinin hanesine taşınıyor. Eşi vefat eden kadın ise yeniden evlenmediği sürece ölen eşinin aile kütüğünde kalıyor. Kadının talep etmesi halinde yeniden babasının kütüğüne dönmesine de imkân tanınıyor.

Düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla yapılan başvuruda, evlilik sonrasında kadının nüfus kaydının baba hanesinden eşinin hanesine taşınmasının kadın ve erkek arasında farklı bir uygulama oluşturduğu savunuldu.

Başvuruda ayrıca uygulamanın kadın aleyhine cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğu ve nüfus kayıtlarında erkek eşin esas alınmasının Anayasa’daki eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı ileri sürüldü.

AYM: Nüfus Kaydı Teknik Bir Düzenleme

Anayasa Mahkemesi yaptığı incelemede, nüfus kütüğünün idare tarafından tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğuna dikkat çekti.

Yüksek Mahkeme çoğunluğu, evlenen kadının kaydının eşinin hanesine taşınmasının kadının hukuki statüsünü veya somut bir hakkını doğrudan ve belirleyici şekilde etkilemediği değerlendirmesinde bulundu.

Bu gerekçeler doğrultusunda düzenlemenin hukuk devleti, kanun önünde eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve ailenin korunmasına ilişkin anayasal hükümlere aykırı olmadığı sonucuna varıldı.

Karara 5 Üye Karşı Çıktı

AYM’nin kararı oy birliğiyle alınmadı. Mahkemenin 5 üyesi, düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği yönünde görüş bildirdi.

Karşı oy gerekçelerinde, nüfus kayıtlarının aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun kadını erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt konumuna getirecek şekilde düzenlenmesinin hukuk devleti, insan onuru ve eşitlik ilkeleri açısından sorun oluşturduğu belirtildi.

Karşı oy kullanan üyeler, evlilik birliği içerisindeki kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı farklı bir uygulama oluşturulmasının eşler arasında eşitliğe dayanan anayasal aile anlayışıyla bağdaşmadığını savundu.

Diğer karşı oy gerekçesinde ise düzenlemenin kadın aleyhine sonuç doğurduğu, Anayasa’nın kanun önünde eşitlik ile ailenin korunmasına ilişkin hükümleriyle çeliştiği değerlendirmesi yapıldı.

Düzenleme Yürürlükte Kalacak

AYM’nin oy çokluğuyla verdiği karar sonucunda, evlenen kadının nüfus kaydının eşinin hanesine taşınmasını öngören mevcut düzenlemenin yürürlükte kalmasının önü açıldı.

Kararın, evlilik sonrası nüfus kayıtlarının nasıl tutulacağına ilişkin mevcut uygulama açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.